Profil

Od 2006 r. berlińska stacja Polskiej Akademii Nauk działa jako Centrum Badań Historycznych PAN (CBH PAN). Jest to jedyna placówka zagraniczna Akademii, która prowadzi własną działalność naukowo-badawczą.
Co nas wyróżnia?
 
Promocja polskiej nauki przez CBH PAN polega na realizacji własnych – wspólny i indywidualnych – projektów badawczych, w które włączani są naukowcy z Niemiec i innych krajów Europy oraz na regularnym prowadzeniu zajęć uniwersyteckich. Dzięki temu staliśmy się ważnym partnerem dla niemieckich środowisk naukowych. Pracownicy CBH PAN zapraszani są jako prelegenci na konferencje naukowe, debaty i wernisaże związane z tematyką historyczną i polsko-niemiecką. Prowadzą też własne badania wpisujące się w główne nurty niemieckiej i polskiej historiografii. Byli i obecni historycy pracujący w CBH PAN są członkami prezydium Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej,  która stanowi jedno z najważniejszych forów współpracy historyków i geografów z obu krajów. CBH PAN jest polskim operatorem spektakularnego projektu polsko-niemieckiego podręcznika do nauczania historii pt. Europa. Nasza historia/Europa – Unsere Geschichte. Jest on drugim (po francusko-niemieckim podręczniku Histoire/Geschichte) w Europie i na świecie przykładem transnarodowego podręcznika do nauki historii spełniającego wymogi podstaw programowych w dwóch krajach.
 
Co tworzymy w krajobrazie naukowym Berlina i Niemiec?
 
Uroczyste otwarcie Centrum Badań Historycznych PAN nastąpiło 23 listopada 2006 r. na Freie Universität w Berlinie. W ceremonii uczestniczyli m.in. b. Minister Spraw Zagranicznych RP Władysław Bartoszewski i b. Prezydent RFN Richard von Weizsäcker oraz kilkuset gości - przedstawicieli berlińskich środowisk uniwersyteckich i kulturalnych. CBH PAN stworzyło sieć współpracujących z nim na stałe niemieckich naukowców, którzy angażują się w projekty Centrum jako referenci, autorzy tekstów czy tłumacze. Największym osiągnieciem tej współpracy jest 9-tomowa publikacja Polsko-niemieckie miejsca pamięci, przy której pracowało 130 naukowców z 7 krajów europejskich – co czyni ją największym polsko-niemieckim projektem humanistycznym. Od 2008 r. CBH PAN wydaje niemieckojęzyczny rocznik Historie", który od 2019 r. ukazuje się online. Istotne miejsce wśród projektów CBH PAN zajmuje coroczny cykl seminariów Klaus-Zernack-Colloquium. Stanowi on międzynarodowe forum do prezentacji zainicjowanych w różnych krajach Europy i świata projektów naukowych tematycznie związanych z Polską.  We wrześniu 2015 r. ruszyła szkoła letnia CBH PAN. Są to warsztaty dla młodych naukowców z całego świata, umożliwiające transnarodowe spojrzenie na różne zagadnienia historyczne. CBH PAN planuje kolejne edycje szkół letnich i zimowych, współorganizowanych wraz z Fundacją „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego/Stiftung Kreisau für Europäische Verständigung.
CBH PAN stworzyło od podstaw bibliotekę, której księgozbiór obejmuje ponad 12.000 woluminów, głównie publikacji polskich niedostępnych w innych czytelniach Berlina, oraz ważniejszych pozycji niemieckojęzycznych. Swoją pozycję w Berlinie CBH PAN ugruntowało już w 2009 r. wystawą My Berlińczycy! Wir Berliner! Historia polsko-niemieckiego sąsiedztwa. Było to duże wydarzenie kulturalno-naukowe, odnotowane przez wszystkie najważniejsze media niemieckie. Łącznie z imprezami towarzyszącymi wystawę obejrzało około 20.000 osób. Widoczność CBH PAN w Niemczech dorównuje dziś tak renomowanym instytucjom zagranicznym, jak francuskie Centre Marc Bloch czy amerykańska The American Academy.
 
Jak propagujemy polskie nauki humanistyczne i wspieramy polskie instytucje?
 
Razem z Ambasadą RP CBH PAN organizuje prestiżowy konkurs na Naukową Nagrodę Ambasadora RP dla najlepszych prac magisterskich i doktorskich napisanych na niemieckich uniwersytetach. Jej laureaci mają szansę opublikowania swoich prac w zainicjowanej w 2020 r. przez CBH PAN serii wydawniczej FOKUS. Neue Studien zur Geschichte Polens und Osteuropas, która ukazuje się w wydawnictwie Brill/Ferdinand Schöningh.
W latach 2015-2018 CBH PAN uczestniczyło wraz z partnerami z Hiszpanii, Danii, Wielkiej Brytanii i Niemiec w projekcie badawczym Unsettling Remembering and Social Cohesion in Transnational Europe (UNREST)", finansowanym w ramach unijnego programu „Horyzont 2020“. W ramach projektu Centrum koordynowało moduł badawczy dotyczący muzeów I i II wojny światowej. Bierzemy też udział w badaniach federalnej Fundacji „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość“, dotyczących dydaktyki nauczania na temat historii narodowego socjalizmu i kolonializmu w Europie.
CBH PAN jest również obecne w Internecie, m.in. poprzez newslettery najważniejszych niemieckich portali naukowych H-Soz-Kult, JOE-list i Pol-Int, a także przez media społecznościowe. Profil CBH PAN na facebooku pod nazwą Zentrum für Historische Forschung Berlin skierowany jest przede wszystkim do niemieckojęzycznej publiczności zainteresowanej historią stosunków polsko-niemieckich. Facebook służy też nawiązywaniu kontaktów i zacieśnianiu współpracy z innymi instytucjami naukowymi oraz wzajemnej promocji. 
W 2021 r. CBH PAN planuje również uruchomienie portalu internetowego „Geschichte Polens. Bildungsmaterialien“. Zawiera on materiały w języku niemieckim do nauczania i badania historii Polski. Obejmują one zarówno oryginalne źródła w tłumaczeniu na język niemiecki, różnorodne materiały ikonograficzne, jak też opracowania wybitnych specjalistów z zakresu poszczególnych tematów. Ma on za zadanie przybliżyć niemieckim studentom i nauczycielom historię Polski oraz zwiększyć zainteresowanie historią Europy Środkowo–Wschodniej.