Profil

Od 2006 roku berlińska stacja Polskiej Akademii Nauk działa jako Centrum Badań Historycznych PAN (CBH PAN). Jest to jedyna placówka zagraniczna Akademii, która prowadzi własną działalność naukowo-badawczą.
Co nas wyróżnia?
 
Promocja nauki polskiej przez CBH PAN polega na realizacji własnych – wspólny i indywidulanych – projektów badawczych, w które włączani są naukowcy z Niemiec i innych krajów Europy oraz na regularnym prowadzeniu zajęć uniwersyteckich. Dzięki temu staliśmy się ważnym partnerem dla niemieckich środowisk naukowych. Pracownicy CBH PAN zapraszani są jako prelegenci na konferencje naukowe, festiwale filmowe i wernisaże związane z tematyką historyczną i polsko-niemiecką. Prowadzą też własne badania wpisujące się w główne nurty niemieckiej historiografii. Byli i obecni historycy pracujący w CBH PAN są członkami prezydium Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej,  która stanowi jedno z najważniejszych forów współpracy historyków i geografów z obydwu krajów. CBH PAN jest polskim operatorem spektakularnego projektu polsko-niemieckiego podręcznika do nauczania historii pt. Europa. Nasza historia/ Europa – unsere Geschichte. Jest on drugim (po francusko-niemieckim podręczniku „Histoire/Geschichte”) w Europie i na świecie przykładem transnarodowego podręcznika do nauki historii spełniającego wymogi podstaw programowych w dwóch krajach.
 
Co tworzymy w krajobrazie naukowym Berlina i Niemiec?
 
Uroczyste otwarcie Centrum Badań Historycznych PAN nastąpiło 23 listopada 2006 r. na Freie Universität w Berlinie. W ceremonii uczestniczyli m.in. b. Minister Spraw Zagranicznych RP, Władysław Bartoszewski i b. Prezydent RFN Richard von Weizsäcker oraz kilkuset gości, przedstawicieli berlińskich środowisk uniwersyteckich i kulturalnych. CBH PAN stworzyło sieć współpracujących z nim na stałe niemieckich naukowców, którzy angażują się w projekty Centrum jako referenci, autorzy tekstów czy tłumacze. Największym osiągnieciem tej współpracy jest 9-tomowa publikacja Polsko-Niemieckie miejsca pamięci przy której pracowało 130 naukowców z 7 krajów europejskich – co czyni ją największym humanistycznym projektem polsko-niemieckim. Od 2008 roku CBH PAN wydaje niemieckojęzyczny rocznik Historie, który od 2019 roku ukazuje się online. Istotne miejsce wśród projektów CBH PAN zajmuje coroczny cykl seminariów Klaus-Zernack-Colloquium. Stanowi on międzynarodowe forum do prezentacji zainicjowanych w różnych krajach Europy i świata projektów naukowych tematycznie związanych z Polską.  We wrześniu 2015 roku ruszyła szkoła letnia CBH PAN. Są to warsztaty dla młodych naukowców z całego świata umożliwiające transnarodowe spojrzenie na różne zagadnienia historyczne. CBH PAN od 2020 r. zaplanowało kolejne edycje szkół letnich i zimowych, współorganizowanych wraz z Fundacją „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego/ Stiftung Kreisau für Europäische Verständigung.
CBH PAN stworzyło od podstaw bibliotekę, której księgozbiór obejmuje ponad 12.000 tomów, głównie publikacji polskich, niedostępnych w innych czytelniach Berlina oraz ważniejszych pozycji niemieckojęzycznych. Swoją pozycję w Berlinie CBH PAN ugruntowało już w 2009 roku wystawą My Berlińczycy! Wir Berliner! Historia Polsko-Niemieckiego Sąsiedztwa. Było to duże wydarzeniem naukowo-kulturalne, odnotowane przez wszystkie najważniejsze media niemieckie. Łącznie z imprezami towarzyszącymi wystawę obejrzało około 20.000 osób. Widoczność CBH PAN w Niemczech dorównuje dziś tak renomowanym instytucjom zagranicznym, jak francuskie Centre Marc Bloch czy amerykańska The American Academy.
 
Jak propagujemy polskie nauki humanistyczne i wspieramy polskie instytucje?
 
Razem z Ambasadą RP,  CBH PAN organizuje prestiżowy konkurs na Naukową Nagrodę Ambasadora RP dla najlepszych prac magisterskich i doktorskich napisanych na niemieckich uniwersytetach. Jej laureaci mają szansę opublikowania swoich prac w zainicjowanej w 2020 roku przez CBH PAN serii wydawniczej: „FOKUS. Neue Studien zur Geschichte Polens und Osteuropas”, która ukazuje się w wydawnictwie Brill/Ferdinand Schöningh.
W latach 2015-2018 CBH PAN uczestniczyło wraz z partnerami z Hiszpanii, Danii, Wielkiej Brytanii i Niemiec w projekcie badawczym Unsettling Remembering and Social Cohesion in Transnational Europe (UNREST) finansowanym w ramach unijnego programu „Horyzont 2020“. W ramach projektu Centrum koordynuje moduł badawczy dotyczący muzeów pierwszej i drugiej wojny światowej. Bierzemy też udział w badaniach federalnej Fundacji „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość“ dotyczących dydaktyki nauczania na temat historii narodowego socjalizmu i kolonializmu w Europie.
CBH PAN jest również obecne w Internecie, m.in. poprzez newslettery najważniejszych niemieckich portali naukowych H-Soz-Kult, JOE-list i Pol-Int, a także przez media społecznościowe. Profil CBH PAN na facebooku pod nazwą Zentrum für Historische Forschung Berlin skierowany jest przede wszystkim do niemieckojęzycznej publiczności zainteresowanej historią stosunków polsko-niemieckich. Facebook służy też nawiązywaniu kontaktów i zacieśnianiu współpracy z innymi instytucjami naukowymi oraz wzajemnej promocji. 
W 2020 roku CBH PAN planuje również uruchomienie portalu internetowego „Geschichte Polens. Bildungsmaterialien“. Zawiera on materiały w języku niemieckim do nauczania i badania historii Polski. Obejmują one zarówno oryginalne źródła w tłumaczeniu na język niemiecki, różnorodne materiały ikonograficzne, jak też opracowania wybitnych specjalistów z zakresu poszczególnych tematów. Ma on za zadanie przybliżyć niemieckim studentom i nauczycielom historię Polski oraz zwiększyć zainteresowanie historią Europy Środkowo–Wschodniej.