Profil

Od 2006 roku berlińska stacja Polskiej Akademii Nauk działa jako Centrum Badań Historycznych PAN (CBH PAN). Jest to jedyna placówka zagraniczna Akademii, która prowadzi własną działalność naukowo-badawczą.

Co nas wyróżnia?

Promocja nauki polskiej przez CBH PAN polega na realizacji własnych – wspólny i indywidulanych – projektów badawczych, w które włączani są naukowcy z Niemiec i innych krajów Europy oraz na regularnym prowadzeniu zajęć uniwersyteckich. Dzięki temu staliśmy się ważnym partnerem dla niemieckich środowisk naukowych. Pracownicy z CBH PAN zapraszani są jako prelegenci na konferencje naukowe, festiwale filmowe i wernisaże związane z tematyką historyczną i polsko-niemiecką. Prowadzą też własne badania wpisujące się w główne nurty niemieckiej historiografii. Świadectwem uznania w środowisku naukowym jest powoływanie pracowników CBH PAN do rad naukowych i zarządów znaczących niemieckich instytucji, m.in. Topografii Terroru, Polsko-Niemieckiej Fundacji na rzecz Nauki, Niemieckiego Centrum ds. utraconych Dóbr Kultury, Centrum Europy Wschodniej na Uniwersytecie w Gießen. Dyrektor Robert Traba jest przewodniczącym Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej,  która stanowi jedno z najważniejszych forów współpracy historyków i geografów z obydwu krajów. CBH PAN jest polskim operatorem spektakularnego projektu (drugiego w Europie!) podręcznika do nauczania historii, który ma wejść do powszechnego użytku w polskich i niemieckich gimnazjach w 2018 roku.

Co tworzymy w krajobrazie naukowym Berlina i Niemiec

Uroczyste otwarcie Centrum Badań Historycznych PAN nastąpiło 23 listopada 2006 r. na Freie Universität. W ceremionii uczestniczyli m.in. b. Minister Spraw Zagranicznych RP, Władysław Bartoszewski i b. Prezydent RFN Richard von Weizsäcker oraz kilkuset gości, przedstawicieli berlińskich środowisk uniwersyteckich i kulturalnych. CBH PAN stworzyło sieć współpracujących z nim na stałe niemieckich naukowców, którzy angażują się w projekty Centrum jako referenci, autorzy tekstów czy tłumacze . Największym osiągnieciem tej współpracy jest 9-tomowa publikacja Polsko-Niemieckie miejsca pamięci przy której pracowało 130 naukowców z 7 krajów europejskich – co czyni ją największym humanistycznym projektem polsko-niemieckim. Od 2008 roku CBH PAN wydaje niemieckojęzyczny rocznik Historie.

Szczególne znaczenie ma program dydaktyczny CBH PAN, którego oś stanowi profesura honorowa dyrektora Roberta Traby na Freie Universität w Berlinie. W jej ramach od października 2007 roku pracownicy naukowi CBH PAN prowadzą we Friedrich-Meinecke-Institut oraz Osteuropa Institut seminaria dla studentów. Podczas jednego z nich studenci opracowali projekt przewodnika po polskim Berlinie Polnisches Berlin. Semi-Stadtführer. Książka została wydana w 2014 roku dzięki finansowaniu Senatu Berlina.

Rozszerzeniem współpracy z Freie Universität jest cykliczny projekt seminariów: Klaus-Zernack-Colloquium, który stał się międzynarodowym forum do prezentacji zainicjowanych w Niemczach, Anglii, Polsce, Rosji czy Japonii projektów naukowych tematycznie związanych z Polską. Od dwóch lat zgłoszenia na seminaria mają charakter call for papers i rejestrowane są na youtube, co znacznie zwiększa ich oglądalność, również wśród osób nie zajmujących się bezpośrednio stosunkami polsko-niemieckimi. We wrześniu 2015 roku ruszyła szkoła letnia CBH PAN. Są to warsztaty dla młodych naukowców z całego świata umożliwiające transnarodowe spojrzenie na róźne zagadnienia historyczne.

CBH PAN stworzyło od podstaw bibliotekę, której księgozbiór obejmuje ponad 10.000 tomów, głównie publikacji polskich, niedostępnych w innych czytelniach Berlina oraz ważniejszych pozycji niemieckojęzycznych. Dodatkowym zadaniem jest gromadzenie wydawnictw polonijnych z terenu Niemiec.

Swoją pozycję w Berlinie CBH PAN ugruntowało już w 2009 roku wystawą My Berlińczycy! Wir Berliner! Historia Polsko-Niemieckiego Sąsiedztwa. Było to duże wydarzeniem naukowo-kulturalne, odnotowane przez wszystkie najważniejsze media niemieckie. Łącznie z imprezami towarzyszącymi wystawę obejrzało około 20.000 osób. Widoczność CBH PAN w Niemczech dorównuje dziś tak renomowanym instytucjom zagranicznym, jak francuskie Centr Marc Bloch czy amerykańska The American Academy.

Jak propagujemy polskie nauki humanistyczne i wspieramy polskie instytucje

Razem z Ambasadą RP,  CBH PAN organizuje prestiżowy konkurs na Naukową Nagrodę Ambasadora RP dla najlepszych prac magisterskich i doktorskich napisanych na niemieckich uniwersytetach. W 2015 roku CBH PAN zainicjowało współpracę z popularną polsko-niemiecką księgarnia buch│bund i wspólnie prezentuje najnowsze polskie publikacje o tematyce historycznej.

W roku 2012 CBH PAN zorganizowało w Ośrodku Konferencyjnym PAN w mazurskiej Wierzbie pierwszą wspólną konferencję przedstawicieli nauk humanistycznych i społecznych z 20 instytutów PAN i niemieckiej Leibniz-Gemeinschaft: Potencjał i nowe wyzwania dla nauk humanistycznych i społecznych. Naukowy dialog transgraniczny. Konferencja ta potwierdziła wagę partnerstwa polskich i niemieckich instytcji naukowo-badawczych, pomogła wzmocnić współpracę i nawiązać nowe kontakty z pozauniwersyteckimi ośrodkami naukowymi.

Od 2015 roku CBH PAN uczestniczy wraz z partnerami z Hiszpanii, Danii, Wielkiej Brytanii i Niemiec w projekcie badawczym Unsettling Remembering and Social Cohesion in Transnational Europe (UNREST) finansowanym w ramach unijnego programu „Horyzont 2020“. W ramach projektu Centrum koordynuje moduł badawczy dotyczący muzeów pierwszej i drugiej wojny światowej. Bierzemy też udział w badaniach federalnej Fundacji „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość“ dotyczących dydaktyki nauczania na temat historii narodowego socjalizmu i kolonializmu w Europie.

CBH PAN jest również obecne w Internecie, m.in. poprzez newslettery najważniejszych niemieckich portali naukowych H-Soz-Kult, JOE-list i Pol-Int, a także przez media społecznościowe. Profil CBH PAN na facebooku pod nazwą Zentrum für Historische Forschung Berlin skierowany jest przede wszystkim do niemieckojęzycznej publiczności zainteresowanej historią stosunków polsko-niemieckich. Facebook służy też nawiązywaniu kontaktów i zacieśniania współpracy z innymi instytucjami naukowymi oraz wzajemnej promocji (również pozostałych stacji zagranicznych PAN).