Rocznik

Rzeczownik „[die] Historie” w języku niemieckim brzmi archaicznie. Zgodnie z DUDENEM odpowiadają mu dzisiaj trzy pojęcia: „[Welt]geschichte” czyli historia powszechna, „Geschichtswissenschaft” czyli nauki historyczne i „Erzählung” czyli opowiadanie. Dla znawców może się automatycznie prawie kojarzyć z jedną z przełomowych prac Friedricha Nietzschego, Vom Nutzen und Nachtheil der Historie für das Leben [O pożytkach i szkodliwości historii dla życia]. W języku polskim jest inaczej. „Historie” to także, jak w niemieckim „opowiadanie”, ale przede wszystkim mianownik liczby mnogiej rzeczownika „historia”, ciągle aktualnego dla określenia dyscypliny naukowej wykonywanej przez historyków. W wypadku tytułu naszego rocznika przekorne użycie pluralis majestatis ma podwójnie znaczenie: symboliczne i praktyczne. Oba łączą się i przecinają, tworząc nowe, ciekawe doświadczenie w warsztacie historyka. Szukając paraleli w niemieckiej historiografii, podobną metaforykę odnajduję w klasycznym już tekście Reinharda Kosellecka, Geschichte, Geschichten und formelle Zeitstrukturen, z 1973 roku.

  1. Historie jako nauka i res politica. Funkcjonowanie naukowego instytutu humanistycznego za granicą ma specyficzny charakter. Ma on za zadanie, oprócz celów stricte naukowych, „promowanie własnego kraju”. W CBH PAN wypracowaliśmy formułę aktywności instytutowej, która łączy w sobie polskie doświadczenie (z) historią z uniwersalną zasadą etyki naukowej i ważnymi nurtami publicznych debat o przeszłości. W tej formule nie ma sprzeczności interesów z trzech prostych względów: rzetelności badań, potrzebę dialogu i otwartość przyjęcia przez niemieckie środowiska naukowe. Refleksja polskich historyków nad historią spotyka się w tym wypadku z zapotrzebowaniem na wzbogacenie wiedzy przez niemieckie instytucje historyczne i miłośników historii o nieznane fragmenty przeszłości swojego wschodniego sąsiada. Zapotrzebowanie na rozszerzenie perspektywy i partnerskość relacji była pierwszym powodem, dla którego postanowiliśmy wzbogacić niemiecki krajobraz naukowy nie tylko o własne projekty i aktywność naukowo-dydaktyczną, lecz także o nowy rocznik.
  2. Historie jako nowe spojrzenie na przeszłość. Powstanie CBH PAN stało się zwieńczeniem kilkudziesięcioletniego (od początku lat 70.) procesu wzajemnej współpracy polskich i niemieckich naukowców. Dostrzegamy również cienie asymetryczności we wzajemnych relacjach polsko-niemieckich. Wyrównując je chcemy włączać w pole naszego zainteresowania Polskę i problematykę Europy Środkowej, wpisując się w ten sposób mocniej w europejską polifonię badań historycznych. Nie ma bowiem czysto bilateralnej historii, nawet jeżeli tworzy ją tak interesującą przestrzeń badań, jak stosunki polsko-niemieckie.
  3. Historie jako metoda. Liczba mnoga odnosi się także do interdyscyplinarności i metodologii badań, które jeszcze do niedawna wywoływały żywe spory. Dzisiaj emocje na temat metod badawczych opadły. Pozostał jednak problem, który jest stale aktualny i czasami tworzy większe bariery komunikacji niż tzw. narodowe punkty widzenia. Kontekst metodologiczny wzbogacamy o doświadczenia innych dyscyplin naukowych, szczególnie tradycję polskiej socjologii kultury.

Rocznik Historie. Jahrbuch des Zentrums für Historische Forschung Berlin der Polnischen Akademie der Wissenschaften wydawany jest przez Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie. Każdy numer rocznika poświęcony jest wybranemu tematowi przewodniemu. Celem jest przedstawianie aktualnych tendencji rozwojowych w polskiej historiografii i naukach pokrewnych oraz podejmowanie problematyki aktualnych i historycznych stosunków polsko-niemieckich. W Roczniku prezentujemy ponadto wypracowane w CBH podejście metodologiczne w zakresie badań nad pamięcią oraz historią wzajemnych oddziaływań.

Rocznik to jedyny polski humanistyczny periodyk naukowy wydawany za granicą w języku kraju goszczącego oraz zarazem jedyna publikacja w tak szeroki sposób informująca o problematyce podejmowanej w polskich badaniach historycznych.

Obecna rada naukowa:
prof. dr hab. Hans Henning Hahn, prof. dr hab. Jerzy Kochanowski, prof. dr hab. Wojciech Kriegseisen, prof. dr hab. Michael G. Müller,  prof. dr hab. Tomasz Szarota, prof. dr hab. Anna Wolff-Powęska, prof. dr hab. Marcin Zaremba, prof. dr hab. Anna Zeidler-Janiszewska

Rocznik dostępny jest w księgarniach na terenie Niemiec lub bezpośrednio w wydawnictwie:

      Budrich UniPress Ltd.
      Stauffenbergstr. 7
      D-51379 Leverkusen-Opladen
      Tel.: +49 2171 344 694
      Fax: +49 2171 344 693
      www.budrich-unipress.de

KONTAKT: dominik.pick@cbh.pan.pl