Robert Traba

Robert Traba, dr hab., historyk, politolog; profesor w Instytucie Studiów Politycznych PAN.

Absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Pracę naukową zaczynał w Stacji Naukowej Polskiego Towarzystwa Historycznego w Olsztynie; w latach 1995–2003 pracownik naukowy w Niemieckim Instytucie Historycznym w Warszawie oraz na Uniwersytecie Warszawskim (2002-2005), od 2002 zatrudniony w Instytucie Studiów Politycznych PAN.

Od 2006 do 2018 dyrektor, założyciel Centrum Badań Historycznych PAN w Berlinie i profesor honorowy na Freie Universität w Berlinie. Współprzewodniczący Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej od 2007 r.

Członek wielu polskich i międzynarodowych gremiów naukowych, m. in. członek Zarządu Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej (2008 – 2017) oraz Rady Fundacji i wiceprzewodniczący międzynarodowego komitetu doradczego Fundacji Topografia Terroru. Przewodniczący Rady Ekspertów i członek Rady Zarządzającej polsko-niemieckiego projektu drugiego na świecie bilateralnego podręcznika do nauki historii (od 2008).

Twórca olsztyńskiego stowarzyszenia Wspólnota Kulturowa „Borussia” (1990) i jego przewodniczący w latach 1990-2006; redaktor naczelny czasopisma „Borussia” (od grudnia 1997 do 2018), członek redakcji kwartalnika „Kultura i Społeczeństwo”, redaktor rocznika „Historie. Jahrbuch Zentrum für Historische Forschung Berlin der Polnischen Akademie der Wissenschaften“ (do 2018).

Laureat wielu nagród, m.in. ministrów spraw zagranicznych Rzeczpospolitej Polskiej i Republiki Federalnej Niemiec za dorobek w dziedzinie porozumienia między obu krajami (2004), Nagrody Naukowej im. Jerzego Giedroycia za książkę „Wschodniopruskość. Tożsamość regionalna i narodowa w kulturze politycznej Niemiec” (2007), nagrody Zygmunta Glogera i Wydawców Książki Historycznej „KLIO” (2005). W 2003 otrzymał medal honorowy „Powstania w Getcie Warszawskim” m.in. za inicjatywę ratowania żydowskiego domu przedpogrzebowego w Olsztynie, zwanego dziś Domem Medelsohna. W 2011 r. odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta.

Głównym obszarami zainteresowań badawczych prof. Roberta Traby są historia kulturowa, pamięć społeczna, pogranicza Europy Środkowej. Jego horyzont poznawczy i sferę publicznej aktywności wyznaczają następujące kategorie:

  • historia w przestrzeni publicznej
  • otwarty regionalizm
  • krajobraz kulturowy
  • akulturacja
  • pamięć społeczna
  • sukcesja kulturowa.

W ostatnich latach prof. Robert Traba kierował następującymi projektami badawczymi:

•Akulturacja/ asymilacja w stosunkach polsko-niemieckich w XIX i XX w. (zakończenie 2012)

•My, berlińczycy! Wir Berliner! Polacy w rozwoju Berlina (XVIII–XXI w.) (2006-2009)

•Historia i pamięć polsko-niemieckiego pogranicza. Warmińska Purda (2004-2008)

•Polsko-niemieckie miejsca pamięci / Deutsch-polnische Erinnerungsorte (2007-2015)

• Modi memorandi. Interdyscyplinarny leksykon terminów pamięci zbiorowej (2010-2014)

 

Wybrane publikacje

Wschodniopruskość”. Tożsamość regionalna i narodowa w kulturze politycznej Niemiec, Poznań – Warszawa 2005 (wyd. II i III Olsztyn 2006, 2007)

Ostpreußen – die Konstruktion einer deutschen Provinz: eine Studie zur regionalen und nationalen Identität 1914 – 1933, tłum. Peter Oliver Loew, KLIO IN POLEN 12: Osnabrück 2010

Akulturacja/asymilacja na pograniczach kulturowych Europy Środkowo-Wschodniej w XIX i XX wieku, red. Robert Traba, t. I: Stereotypy i pamięć, Warszawa 2009; t. II: Sąsiedztwo polsko- niemieckie, Instytut Studiów Politycznych - Niemiecki Instytut Historyczny: Warszawa 2012.

  • Historie wzajemnych oddziaływań, red. Robert Traba, współpraca: Bartosz Dziewanowski-Stefańczyk, Oficyna Naukowa: Warszawa 2014
  • Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, red. Magdalena Saryusz-Wolska, Robert Traba, Warszawa: Scholar 2014
  • The Past in the Present, tłum. Alex Shannon Peter Lang: Frankfurt a. M. 2015

Myślenie historyczne, t. I: J. Rüsen, Nadawanie historycznego sensu, tłum. R. Żytyniec; t. II: Świadomość i kultura historyczna, tłum. I. Sellmer, red. R. Traba, H. Thünemann, Wydawnictwo Nauka i Innowacje: Poznań 2015

Polsko-niemieckie miejsca pamięci, t. I-IV | Deutsch-polnische Erinnerungsorte, t. I-V, red. Robert Traba, Hans Henning Hahn, współpr. Maciej Górny i Kornelia Kończal, Warszawa |Paderborn 2012-2015.

20 Deutsch-Polnische Erinnerungsorte, red. Hans Henning Hahn, Robert Traba, Paderborn: Ferdinand Schöningh Verlag 2017.

Wyobrażenia przeszłości. Polsko-niemieckie miejsca pamięci, red. Robert Traba, Hans Henning Hahn, współpraca Maciej Górny, Kornelia Kończal, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar 2017, wydanie książki w systemie open access: http://scholar.com.pl/sklep.php?md=products&id_c=47&id_p=2708

„Fikcyjna rzeczywistość”. Codzienność, światy przeżywane i pamięć niemieckiej okupacji w Polsce, red. Robert Traba, Katarzyna Woniak, Anna Wolff-Powęska, Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN |Berlin: Centrum Badań Historycznych PAN 2016.

Krajobrazy kulturowe. Sposoby konstruowania i narracji, red. Robert Traba, Violetta Julkowska, Tadeusz Stryjakiewicz, współpraca Dominik Pick, Warszawa/Berlin: Wydawnictwo Neriton 2017.

Rok1945: (nie-)powroty. Inne opowieści o historii Polski, red. Robert Traba, Olsztyn: Borussia 2016.

Muzea martyrologii w Polsce i Niemczech. Pamięć - edukacja – turystyka, red. Robert Traba, Katarzyna Woniak, Günter Morsch, Enrico Heitzer, Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN 2018.